Riethnesse: een landtong vol riet
De oudst bekende naam van Renesse is Riethnesse, die in de eerste helft van de 13e eeuw voor het eerst in een oorkonde opduikt.
- Betekenis van de naam: de naam combineert riet en nesse, een landtong; het ging dus om een stuk laag land vol riet dat als een neus een eindje in zee stak.
- Andere verklaring: volgens een andere uitleg komt de naam van Réénisse, laag land dat door greppels werd doorkruist.
- Zandloapers: de inwoners hadden het zelf over Renisse en werden door buren spottend zandloapers genoemd.
- Geitenbokken: een tweede spotnaam was geitenbokken, omdat vrijwel iedereen geiten hield, de koe van de arme man in de arme Westhoek.
Slot Moermond: een kasteel in de duinen
In 1229 bouwde Costijn van Zierikzee bij Renesse een kasteel, de voorloper van het huidige Slot Moermond.
- Verwoest en herbouwd: het eerste kasteel werd in 1297 verwoest, waarna een kleiner kasteel verrees dat later in verval raakte.
- Zomerverblijf (1513): in 1513 werd het complex omgebouwd tot zomerverblijf, de basis van het slot dat je vandaag ziet, met elementen uit verschillende eeuwen.
- Watersnood en herstel: bij de watersnood van 1953 raakte het slot zwaar beschadigd; tussen 1958 en 1960 werd het gerestaureerd en kregen de muren drie torens.
- Landgoed om te wandelen: het kasteel zelf is alleen te huur voor besloten bijeenkomsten, maar het landgoed van zo'n 45 hectare met bossen, water en rietvelden is vrij toegankelijk, en met wat geluk zie je er damherten en reeën.
Een ringdorp rond de dorpskerk
Het oude Renesse is een zogeheten ringdorp, gebouwd in een cirkel rond de gotische dorpskerk aan de Lange Reke.
- Schip en koor: het schip stamt uit de 16e eeuw en het koor werd in 1916 herbouwd, waarbij resten van een voorganger van rond 1300 werden gevonden.
- Weg naar zee: vroeger liepen er weinig wegen naar het strand; de belangrijkste was de Laône, een smal weggetje dat doorliep tot in de duinen.
- Een ijzeren vuurtoren: in de duinen aan het einde van de Laône werd in 1856 een ijzeren vuurtoren gebouwd, die in 1916 alweer werd afgebroken.
- Zeerust: de vuurtorenwachter woonde in Zeerust, het huis onder de duinen, een naam die in Renesse nog altijd een begrip is.
De eerste badgasten
Al vroeg in de 20e eeuw ontdekten de eerste badgasten de rust en de stilte van Renesse.
- Bekende gasten: onder de vroege bezoekers waren KLM-oprichter Albert Plesman en tekenaar Anton Pieck, en dicht bij het strand verrezen de eerste zomerhuisjes.
- De verversingstent: toen het strandbaden na 1900 in opmars kwam, plaatsten ondernemers een strandtent, toen verversingstent genoemd, waar je onder meer badkleding kon huren.
- Renesse Vooruit (1911): in 1911 richtten vooruitstrevende notabelen de Vereeniging Renesse Vooruit op om bezoekers op de toeristische kwaliteiten van Renesse te wijzen.
- De stoomtram (1915): door de verlenging van de stoomtramlijn van Zijpe naar Brouwershaven tot aan Burgh werd Renesse vanaf 1915 een stuk beter bereikbaar.
- Eerste camping: begin jaren twintig opende aan de Hogezoom het eerste kampeerterrein, waar ook de eerste zomerhuisjes werden gebouwd.
Oorlog en watersnood
De 20e eeuw bracht Renesse en heel Schouwen-Duiveland ook zware tijden.
- Laatst bezet: Schouwen-Duiveland was het enige Zeeuwse eiland dat tot mei 1945 door de Duitsers bezet bleef.
- Verzet in Renesse: eind 1944 werden tien verzetsstrijders, die het bevolkingsregister van het dorp hadden vernietigd, door de bezetter in Renesse terechtgesteld.
- Droog in 1953: tijdens de watersnoodramp van 1953 bleef Renesse droog, en de bewoners vingen veel eilandgenoten op die alles waren kwijtgeraakt.
Van eiland tot vakantiebestemming
Na de watersnood veranderden de Deltawerken Schouwen-Duiveland ingrijpend, en daarmee ook Renesse.
- Toerisme in opmars: het toerisme groeide sterk, er werden bungalowparken aangelegd en veel fruit- en boerenbedrijven werden omgevormd tot campings.
- Gemeentelijke herindeling: in 1961 ging de zelfstandige gemeente Renesse op in Westerschouwen, en sinds 1997 hoort het dorp bij de gemeente Schouwen-Duiveland.
- Klein dorp, grote zomer: Renesse telt zo'n 1.500 inwoners, maar in de zomer verblijven er vele duizenden gasten, terwijl je in voor- en najaar nog altijd de rust van vroeger vindt.
